Het verschil tussen een Azilal- en een Béni Ouarain-tapijt is te zien in de herkomst, het kleurenpalet, de patronen en de structuur. De Boucherouite, die vaak met de Azilal wordt verward, hoort ook bij deze vergelijking.
Herkomst, kleuren en patronen van de Azilal en de Béni Ouarain
Beide families komen uit de Marokkaanse bergen, maar niet uit dezelfde valleien. Naast dit geografische verschil zijn er twee verschillende decoratieve stijlen: aan de ene kant felle kleuren, aan de andere kant lichte wol en sobere ontwerpen.
Twee herkomsten in de Marokkaanse Atlas
Elke naam verwijst naar een specifiek gebied. De eerste behoort tot de Hoge Atlas, de tweede tot de Midden-Atlas, en beide maken deel uit van hetzelfde grotere geheel.
- Het Azilal-tapijt: het is vernoemd naar de regio Azilal in de Hoge Atlas.
- Het Béni Ouarain-tapijt: het wordt geassocieerd met de Midden-Atlas en het gebied van de Béni Ouarain-stammen.
- Het Berber-tapijt: deze term verwijst naar een familie van Amazigh-tapijten, niet naar één specifiek model.
- De term « Amazigh »: volgens de BnF is dit de naam die de betrokken bevolkingsgroepen aan zichzelf toekennen.
Het is dus over Berber-tapijten uit Marokko spreken wanneer men naar verschillende tradities verwijst. Elk tapijt heeft zijn eigen kenmerk, dat het oog eerst in de kleur leert te herkennen.
Felle kleurenpaletten of natuurlijke tinten
Een Azilal heeft vaak een gebroken witte of ecrukleurige achtergrond, geaccentueerd met roze, oranje, blauw of mosterdgeel. De traditionele Béni Ouarain daarentegen heeft de voorkeur voor lichte, ecru- of ivoorkleurige wol, met donkere en sobere patronen. Sommige Azilalen blijven echter ecru, bruin of bijna monochroom: een felle kleur is niet voldoende om de herkomst te bepalen.
Deze ivoor- en bruintinten van een Béni Ouarain kunnen afkomstig zijn van ongeverfde wol. Bij de Azilal bewijst een felle kleur noch een plantaardige verf, noch een industriële vervaardiging: het onderzoek van Cynthia Becker toont aan dat Marokkaanse textielpraktijken ook gebruikmaakten van synthetische verfstoffen.
Variatie rijkere patronen dan ruiten
Naast het kleurenpalet onderscheidt het ontwerp de twee families. Een Azilal kan een vrije en asymmetrische compositie hebben, waarin lijnen, zigzaglijnen, cirkels, stippen en geometrische of figuratieve figuren samenkomen. De Béni Ouarain beperkt zich daarentegen niet tot zwarte ruiten op een witte achtergrond: in de erfgoeddocumentatie worden ook vierkanten, kruisen, zeshoeken en driehoeken vermeld in de geometrieën van de Midden-Atlas.
Deze vormen kunnen een symbolische betekenis hebben, zonder universeel woordenboek. De betekenis van een patroon hangt onder meer af van de context en de persoon die het heeft geweven.
Wol, dikte en textuur van beide tapijten
Als het uiterlijk is geïdentificeerd, blijft het materiaal. Vezels, constructie en de hoogte van de structuur bepalen zowel het comfort onder de voeten als de duurzaamheid.
Welke vezels vormen elk tapijt?
Beide families delen een gemeenschappelijke basis: schapenvwol domineert zowel in de Azilal als in de Béni Ouarain. De nuances zitten in de weefstructuur en de kleurbehandeling.
- Azilal: over het algemeen van wol, soms met katoen in de weefstructuur, hoewel deze combinatie niet altijd voorkomt.
- Béni Ouarain: voornamelijk van wol, vaak in de natuurlijke tinten behouden.
- Schering en inslag: de structurele draden, verticaal en vervolgens horizontaal, waarvan de samenstelling kan verschillen van de structuur.
- Structuur: het oppervlak dat wordt gevormd door de geknoopte draden, dat we aanraken.
In de praktijk wordt de exacte samenstelling per stuk gecontroleerd. Noch de naam « Azilal » noch de naam « Béni Ouarain » garandeert een universele verhouding van wol of katoen.
Bij Tifinagh Shop zijn de tapijten gemaakt van natuurlijke wol die niet chemisch is behandeld.
Ambachtelijk geknoopt in beide families
Deze gelijkenis in materiaal loopt door in de techniek. Azilal en Béni Ouarain staan niet tegenover elkaar qua weeftechniek: stukken uit beide families worden met de hand geknoopt, en hun onderscheid zit vooral in de herkomst en de decoratie. Een handleiding van de Collecties van de Franse musea beschrijft overigens een Azilal dat volledig van wol is gemaakt, met de hand is geknoopt en een structuur heeft.
Tifinagh Shop biedt Azilalen en Béni Ouarainen die met de hand zijn geweven door ambachtsvrouwen in Marokko. Dit handmatige knopen maakt elk stuk uniek: een tapijt dat in een vergelijkbare stijl opnieuw wordt gemaakt, zal nooit exact hetzelfde zijn als het vorige.
Welke structuur onder de voeten?
De knooptechniek bepaalt de dikte. De traditionele Azilal is vaak lichter en minder massief, met een korte tot middellange structuur, afhankelijk van het stuk. De Béni Ouarain met een dikke structuur biedt daarentegen de zachtheid en warmte die gewenst zijn om op blote voeten te lopen.
In beide gevallen heeft de vezel zijn kwaliteiten en beperkingen: wol is isolerend, hygroscopisch en elastisch, maar relatief gevoelig voor slijtage en viltvorming, volgens een document over textielconservering van het ministerie van Cultuur.
Welk tapijt te kiezen voor uw interieur en gebruik?
Nu kleur, patroon en structuur zijn vastgesteld, draait de keuze om de ruimte waarin het tapijt wordt geplaatst. Decoratie, loopfrequentie, meubels en afmetingen wijzen naar de ene of de andere familie.
Het tapijt afstemmen op de inrichting
In een witte, beige of grijze woonkamer kan een kleurrijk Azilal het middelpunt worden. Als de ruimte al veel kleuren bevat, kiest u het kleurenpalet liever op basis van het meubilair. Een lichte en geometrische Béni Ouarain vormt daarentegen een discrete achtergrond in een minimalistische interieurinrichting.
Dezezelfde Béni Ouarain brengt ook rust in een drukke ruimte, met een gekleurde bank of een donkere houten vloer. Beide families zijn geschikt voor de woonkamer: de Azilal brengt het ontwerp naar voren, de Béni Ouarain de reliëfstructuur en het tactiele comfort.
De structuur aanpassen aan de ruimte
In een slaapkamer of leeshoek voldoet een dikke Béni Ouarain aan de behoefte aan comfort op blote voeten. Een Azilal vindt ook zijn plaats in een slaapkamer, kantoor of woonkamer waar zijn patroon belangrijk moet zijn. Onder stoelen die vaak worden verplaatst of een kantoorsstoel met wieltjes blijft een gematigde structuur praktischer dan een zeer hoge structuur.
Voor een gang kan een Azilal langer zijn dan 2,5 m, terwijl hij vaak minder dan 90 cm breed is. In een veelgebruikte doorgang controleert u de constructie en de hoogte van de structuur, en vervolgens de deuropeningen. Met een hond, kat of kind zijn de duurzaamheid van de vezels en kleuren, de staat van het tapijt en de reiniging van belang: een lange structuur vereist meer stofzuigen.
Waar op te letten voor aankoop?
Om een ambachtelijke vervaardiging te beoordelen, vergelijkt u de foto's van de boven- en onderkant met de knopen, de schering, de inslag, de structuur en de franjes: een enkele onregelmatigheid is niet voldoende om een conclusie te trekken. Om twee stukken te vergelijken, kunt u de verkoper om meerdere gegevens vragen.
- Herkomst en techniek: vermelde herkomst, samenstelling, vervaardigingswijze en eventuele reparaties.
- Afmetingen: hoogte van de structuur en afmetingen zonder franjes.
- Commerciële vermeldingen: « authentiek », « vintage » of « 100% wol » bewijzen op zichzelf noch de herkomst, noch de ouderdom, noch het handwerk; de DGCCRF herinnert eraan dat herkomstvermeldingen eerlijk moeten zijn en de textielsamenstelling in het Frans moet worden aangegeven.
- Formaat van de woonkamer: 160 × 230 cm met een tweezitsbank en een kleine salontafel, 200 × 300 cm rondom een driezitsbank van ongeveer 2 tot 2,4 m. Reken op 250 × 350 cm of meer voor een hoekbank of een open woonkamer.
Tifinagh Shop biedt een op maat gemaakt Berber-tapijt dat met de hand is geweven, met keuze uit afmetingen, kleuren en patronen, zonder extra kosten. Meet met de meubels op hun plaats en markeer vervolgens de vloerbezetting met schilderstape om deuren en doorgangen te sparen.
Hoe onderhoudt u een Azilal of een Béni Ouarain?
Geknoopte wol en verfstoffen vragen om zachte handelingen, ongeacht de familie. Dezelfde voorzichtigheid geldt voor beide families.
Regelmatige handelingen en kleine vlekken
Het onderhouden van een geknoopt wollen tapijt begint met regelmatig en zacht stofzuigen, zonder agressieve roterende borstels. Dit is de methode die Tifinagh Shop adviseert voor zijn tapijten.
Daarnaast kan een gemorst vochtig middel snel worden behandeld door te deppen, zonder de structuur te wrijven. Voor een vlek raadt Tifinagh Shop een handmatige reiniging aan met een vochtige doek en milde zeep.
Voordat u het vochtig maakt, controleert u de samenstelling van het stuk en de kleurvastheid van de verfstoffen.
Voorzorgsmaatregelen voor een grondige reiniging
Zodra het gaat om een grondige reiniging, toont wol zijn kwetsbaarheid: te warm water, agressief borstelen en oxiderende middelen kunnen ervoor zorgen dat de wol gaat vilt of chemisch beschadigd raakt.
Voor dit grondige onderhoud raadt Tifinagh Shop een chemische reiniging aan. Een oud, kwetsbaar, sterk gekleurd of zeer gevlekt stuk verdient het om aan een gespecialiseerde professional te worden toevertrouwd, waarbij de methode afhangt van de constructie en de staat.
Een lichte initiële vezelverlies kan bij sommige wollen tapijten voorkomen. Dit onderscheidt zich van een gebied van de structuur dat kaal wordt.
Waar past de Boucherouite in deze vergelijking?
De felle kleuren laten hem soms voor een Azilal gaan. Zijn materiaal en zijn geschiedenis plaatsen hem echter apart.
Gerecyclede textielen in plaats van een wol familie
Wat de boucherouite onderscheidt van een Azilal, is het gebruik van stukken gerecyclede textielen: het is geen kleurrijker Azilal.
- Materiaal: wol, katoen en synthetische vezels kunnen naast elkaar voorkomen; « gerecycled » betekent noch « volledig katoen » noch « volledig natuurlijk ».
- Herkomst: het wordt vervaardigd in verschillende regio's van Marokko, zonder unieke stamherkomst.
- Constructie: volgens het onderzoek van Cynthia Becker kan het vlak weven en knopen combineren, afhankelijk van het stuk.
- Geschiedenis: Cynthia Becker verbindt het met het hergebruik van kleding en stoffen wanneer wol moeilijk te verkrijgen was.
Welk uiterlijk en welk onderhoud kunt u verwachten?
Net als zijn materiaal hangt zijn kleurenpalet af van de beschikbare textielen: banen, vlakken of zeer kleurrijke abstracte composities. Textuur en onderhoud variëren met de aard van de banen, de constructie en de kleurvastheid, waardoor zijn naam alleen geen enkele reinigingsmethode dicteert.
Veelgestelde vragen
Wat is de betekenis van de patronen op Berber-tapijten?
De patronen op Amazigh-tapijten kunnen een symbolische betekenis hebben, maar geen enkele ruit, kruis of zigzag heeft een universele en vaste betekenis: alles hangt af van de context en de ambachtsvrouw. Een museaal document over Amazigh-tradities associeert wol met baraka en het maken van tapijten met rituelen die onder meer verband houden met huwelijk en geboorte.
Hoe onderscheidt u een ambachtelijk Azilal van een machinale reproductie?
Op een met de hand geknoopt Azilal kan de onderkant variaties in knopen en spanning vertonen, terwijl een mechanische reproductie vaak een regelmatiger weefsel heeft. Een herhalend, perfect symmetrisch patroon, of een egale kleur, wijst eerder op een machinaal vervaardigd stuk. Een in de massa geverfde vezel kan nuances van draad tot draad bieden, in tegenstelling tot een oppervlaktebedrukking.
Kan een Azilal of Béni Ouarain in de wasmachine worden gewassen?
Sommige artikelen van wol zijn ontworpen voor de wasmachine, maar dat staat een ambachtelijk Azilal of Béni Ouarain niet toe zonder specifieke instructies voor het stuk. Voor grondig onderhoud raadt Tifinagh Shop een chemische reiniging aan, en een gespecialiseerde professional voor een oud, kwetsbaar, sterk gekleurd of zeer gevlekt stuk.
